Choć plecak kostka był przede wszystkim elementem umundurowania wojskowego i harcerskiego, to już na stałe przeniknął do subkultury metalowej i gotyckiej, której stał się nieodzowna częścią. Ewolucja tej formy plecaka zmieniała się przez lata, by od klasycznego, wojskowego designu przejść to wyprofilowanej i ubogaconej formy.
Od wojskowego uniformu do metalowej subkultury
Plecak kostka używany był przez wojsko polskie do końca XX wieku. Był także elementem harcerskiego uniformu. „Kostka” jest pakowana i posiada specjalnie wyprofilowaną budowę, która umożliwia nie tylko zapakowanie wielu rzeczy, ale też przywieszenie śpiwora, namiotu, czy menażki. Służyły ku temu specjalne uprzęże. Taka budowa uniemożliwiała wypadnięcie z niego pakunku, a specjalnie wyprofilowane i wzmocnione szelki pozwalały na noszenie wielu kilogramów na plecach w sposób wygodny. Jednym z podstawowych mankamentów kostki była jej przemakalność oraz nieszczelność.
Popularne stały się wśród żołnierzy, którzy swój uniform wzorowali na tym wojskowym. Stamtąd plecak kostka przeniknął do subkultury punkowej, metalowej, a potem gotyckiej. Niemal każdy fan ciężkiej muzyki miał taki plecak na swoim wyposażeniu, a jego klapa ozdabiana była naszywkami ulubionych zespołów. Fani ostrej muzyki klasyczne kostki nabywali od wojska, które przestało je używać po roku 1989, bądź z hufców harcerskich, gdzie były ogólnodostępne.
Nieco później modę tą podchwyciły rodzące się sklepy z odzieżą gotycką, alternatywna i metalową, które na identyczny, klasyczny wzór zaczęły produkować kostki w czarnym kolorze. Dotychczas tradycyjne kostki w wojskowej zieleni, tak zwanej barwie khaki zaczęły być wypierane przez estetyczniejsze, czarne modele. W sklepach można było też zakupić te w klasycznej zieleni, jednak były to plecaki kostki robione na wzór tych oryginalnych.
Ponadczasowa kostka
„Moda” na kostki wśród subkultur lubujących się w ciężkich brzmieniach nie przeminęła, ale zmienił się nieco wygląd kostek. Coraz bardziej popularne stały się czarne kostki. Dodano im także praktyczniejsze zapięcia i wewnętrzne przegródki. Znacznie wygodniejsze stały się także szelki. Na ich wzór powstawać zaczęły także torby przez ramię różnych rozmiarów. W dobie subkultury gotyckiej i dość eleganckiej stylistyki, jaka ona prezentuje, sklepy z odzieżą alternatywną zaczęły tworzyć kostki oraz plecaki odwołujące się do klasycznego, wojskowego bagaż bardziej odpowiadające tej stylistyce. Zmienił się nieco kształt plecaka kostki, nabrał on mrocznych elementów, srebrnych dodatków lub motywów przewodnich. Kostka gotycka stała się tez bardziej funkcjonalna, łatwiejsza w zapinaniu i odpinaniu, dzięki czemu jest chętnie noszona przez kobiety lubujące się w gotyckich sukniach i strojach.
Jest wielu, którzy sądzą, że klasyczny plecak kostka to już przeżytek w subkulturze metalowej. Nic bardziej mylnego. Ten charakterystyczny element na stałe wpisał się w tą stylistykę i nadal jest dostępny w ofercie sklepów z odzieżą alternatywną, takich jak: Restyle.pl.